Aquariumvissenwinkel

Huid- en kieuwwormen bij vissen

Bijgewerkt op

Huid- en kieuwwormen zijn piepkleine platwormen (Gyrodactylus en Dactylogyrus) die op de huid, vinnen en kieuwen van vissen leven. Je herkent een besmetting aan vissen die schuren langs stenen en decoratie, snel ademen en extra slijm op de huid hebben. De wormen komen meestal binnen met nieuwe vissen. Een middel tegen wormen helpt, maar vaak moet je de behandeling herhalen.

Wat zijn huid- en kieuwwormen?

Het zijn monogenea: parasitaire platwormen van ongeveer 0,1 tot 0,8 mm. Met het blote oog zie je ze dus niet. Ze houden zich aan de vis vast met een hechtorgaan vol haakjes.

In een zoetwateraquarium kom je vooral twee groepen tegen:

  • Huidwormen (Gyrodactylus) zitten meestal op de huid en de vinnen. Ze krijgen levende jongen, en die jongen dragen zelf alweer een volgende generatie in zich. Daardoor kan een besmetting in een aquarium snel groeien.
  • Kieuwwormen (Dactylogyrus) zitten vooral op de kieuwen en leggen eitjes. Ze komen veel voor bij karperachtigen, zoals barbelen, danio's en rasbora's.

Hoe herken je huid- en kieuwwormen?

  • Schuren. Vissen schieten langs de bodem, stenen of de ruit om zich te krabben.
  • Snel ademen. De kieuwen zijn opgezwollen en bleek, en de kieuwdeksels staan wijder open dan normaal. Bij een zware kieuwbesmetting happen vissen soms naar lucht aan het oppervlak.
  • Huid en slijm. De vis maakt extra slijm aan. Waar de wormen zitten, kunnen schubben loslaten en kan de huid van kleur veranderen.
  • Gedrag. Vissen worden sloom, eten minder en hangen bij het oppervlak of in een hoek. Sommige vissen houden hun vinnen ingeklapt.

Waar wormen de huid beschadigen, kunnen daarna bacteriën of schimmel toeslaan. Je ziet dan bijvoorbeeld schimmel of vinrot als tweede probleem.

Deze verschijnselen passen ook bij andere oorzaken, zoals slechte waterkwaliteit of witte stip. Zekerheid krijg je alleen met een microscoop: een dierenarts bekijkt dan wat slijm van de huid of een stukje kieuw. Meet daarom altijd eerst je water. Hoe je dat aanpakt, lees je bij zieke vis.

Waarom komen ze vaak mee met nieuwe vissen?

Huid- en kieuwwormen hebben geen tussengastheer nodig. Ze gaan direct van vis op vis, vooral door contact. Een vis kan wormen bij zich dragen zonder er ziek uit te zien. Zet je zo'n vis in je bak, dan kunnen de wormen overspringen op vissen die er minder goed tegen kunnen.

In een aquarium zwemmen vissen dichter op elkaar dan in de natuur. Daardoor vinden de wormen makkelijk een nieuwe gastheer. Stress maakt het erger: slechte waterkwaliteit, te veel vissen in de bak, agressieve bakgenoten en eenzijdig voer verzwakken de afweer. Hoeveel vissen je bak aankan, lees je bij hoeveel vissen in een aquarium.

Hoe behandel je huid- en kieuwwormen?

  1. Meet en verbeter het water. Een behandeling werkt alleen goed als je ook de stress wegneemt. Ververs een deel van het water en kijk of ammoniak en nitriet op 0 staan.
  2. Haal actieve kool uit het filter. Kool haalt medicijnen uit het water. Het filter zelf laat je gewoon draaien.
  3. Behandel met een middel tegen wormen. In de winkel zijn dat bijvoorbeeld eSHa gdex (huid-, kieuw- en lintwormen) en Colombo Dactycid (huidwormen). Doseer volgens de bijsluiter. In de diergeneeskunde geldt praziquantel als middel van eerste keus tegen deze wormen bij siervissen.
  4. Herhaal de behandeling. De eitjes van kieuwwormen zijn ongevoelig voor medicijnen. Na de eerste ronde komen er nog jonge wormen uit. Volg daarom het herhaalschema op de bijsluiter, ook als je vissen al beter lijken.
  5. Haal na de kuur de resten weg. Ververs een deel van het water en zet nieuwe kool in het filter, bijvoorbeeld ZooBest Filterkool.

Twijfel je tussen meerdere parasieten, dan is er ook een breedwerkend middel als Sera Omnipur A. Lees op de bijsluiter of het tegen wormen bedoeld is, en gebruik nooit twee middelen tegelijk.

Zout wordt vaak als huismiddel genoemd. Onderzoek bij guppen laat zien dat het effect sterk verschilt per wormensoort. Een lage dosis zout kan het aantal huidwormen zelfs laten toenemen. Zout alleen is dus geen betrouwbare behandeling.

Houd je garnalen of slakken, lees dan eerst de bijsluiter. Niet elk middel is veilig voor ongewervelden. Bij twijfel zet je ze tijdens de kuur in een aparte bak.

Alle middelen staan bij vismedicijnen.

Hoe voorkom je een nieuwe besmetting?

De beste manier is voorkomen dat wormen je bak binnenkomen. Zet nieuwe vissen daarom minstens vier weken in een aparte quarantainebak, ook als ze gezond lijken. Houd die bak eenvoudig: een filter, een verwarming en een schuilplek. Dan zie je de vissen goed en kun je makkelijk water verversen of behandelen.

Een tweede bak heb je niet in een dag klaar: ook een quarantainebak heeft een ingelopen filter nodig. Lees daarvoor aquarium opstarten. Hoe je nieuwe vissen rustig laat wennen, staat bij vissen overwennen.

Bestellen en garantie

Medicijnen en voer komen als pakket voor € 7,50, binnen 1 tot 3 werkdagen. Op dieren die je bij ons koopt geldt 14 dagen garantie. Wordt een vis in die periode ziek, stuur dan een foto en de uitslag van een druppeltest; zie garantie. Vragen kun je stellen via info@aquariumvissenwinkel.nl of 0593-541415, of via contact.

Veelgestelde vragen

Kun je huid- en kieuwwormen met het blote oog zien?

Nee. De wormen in een zoetwateraquarium zijn ongeveer 0,1 tot 0,8 mm groot. Je ziet alleen wat ze doen: schuren, snel ademen en extra slijm. Zekerheid geeft een microscopisch onderzoek bij een dierenarts.

Moet ik de hele bak behandelen als één vis schuurt?

Meestal wel. De wormen gaan direct van vis op vis, en vissen kunnen ze dragen zonder ziek te lijken. Als één vis verschijnselen heeft, zijn de andere vissen in de bak vaak ook besmet.

Waarom komen de wormen na een behandeling terug?

Vaak omdat de eitjes van kieuwwormen de eerste behandeling overleven. Daarom volg je het herhaalschema op de bijsluiter. Komen ze daarna nog terug, kijk dan ook naar stress: waterkwaliteit, aantal vissen en agressie in de bak.

Helpt zout tegen huidwormen?

Niet betrouwbaar. In onderzoek werkte zout bij de ene wormensoort beter dan bij de andere, en een lage dosis liet het aantal huidwormen zelfs stijgen. Gebruik liever een middel dat op de bijsluiter voor wormen bedoeld is.

Zijn middelen tegen wormen veilig voor garnalen en slakken?

Dat verschilt per middel. Lees altijd eerst de bijsluiter. Weet je het niet zeker, zet garnalen en slakken dan tijdens de kuur in een aparte bak.

Bronnen

Middelen uit dit artikel

Doseer altijd volgens de bijsluiter. Twijfel je welke ziekte je vis heeft? Stuur een foto naar info@aquariumvissenwinkel.nl of bel 0593-541415.